Geschiedenis

De Wijk Transvaal in Leiden, is ontstaan uit 2 grote annexaties (1896 & 1920) en een aantal kleinere, waaronder die in 1966, van grondgebied van de  gemeente Oegstgeest. Deze annexaties kwamen voort uit de behoefte van de Stad Leiden, van economische groei en aanwas van haar bevolking. En omdat de stad Leiden geen mogelijkheid meer had om binnen haar grenzen te kunnen groeien, was er geen andere mogelijkheid. De stad was toen nog geheel gelegen binnen de singels, en dit werkte als een keurslijf.

De omliggende gemeenten daar in tegen, zoals Zoeterwoude, Voorschoten en de Gemeente Oegstgeest, hadden volgens de toen geldende gedachte nog voldoende ruimte. Door deze annexatie is Leiden in de jaren 1880 tot 1930 dan ook behoorlijk gegroeid. Ook het gebied tussen de Morssingel, Morsweg en Hoge Morsweg  was voor 1900 nog grondgebied Oegstgeest. Ook het grote station Leiden lag op grondgebied van Oegstgeest.

“Bij de spellingwijziging van 1947 werd de ch als eindletter combinatie afgeschaft, wat ook gold voor samengestelde woorden. Bosch werd Bos. Boschweg werd Bosweg etc. De gemeente Leiden heeft deze spelverandering ook consequent doorgevoerd voor de straat namen zodat de Hoge Morschweg, de Lage Morschweg en de Morschweg vanaf 1947 hun ch aan eind van het eerste woord zijn kwijt geraakt.

De Hoge Morsweg in Leiden was gelegen tussen de kruising Morsweg / Lage Morsweg en de Spoorweg overgang met de Hoge Morsweg in Oegstgeest. Na de laatste grote annexatie in 11 maart 1966 door Leiden van grond van Oegstgeest is het gedeelte van de Hoge Morsweg dat zich in het oorspronkelijk Leidse deel bevond vernoemd in Morsweg conform de afspraken met Oegstgeest waarin o.a.was afgesproken dat straatnamen in het gebied dat vroeger van Oegstgeest was geweest niet veranderd zouden worden.

In de zeventiger jaren is de spoorwegovergang naar de Hoge Morsweg afgesloten. Deze spoorwegovergang werd officieel aangeduid als spoorwegovergang De Vink. Het gedeelte van de Morsweg Tussen de DR Lelylaan en de voormalige spoorwegovergang de Vink werd na de sloop van de laatste woning opgeheven daar er parallel aan dat deel van de Morsweg een nieuwe weg was aangelegd. De Amphoraweg, genoemd naar de de v.m. handel  in en de fabricage van aardewerk, ontsluit thans de toegang tot een industrieterrein ook Wernink Beton is gevestigd dat zich vroeger uitstrekte van de Morskade tot aan de spoorbrug de Vink. Een smalle openbare weg langs de spoorbaan leiden via het fabrieksterrein naar de spoorwegovergang de Vink.”

Who makes history in Transvaal?

Transvaal, de buurt die ligt ingeklemd tussen het centraal station en de Rijn, is een goudmijn voor historici. Herenhuizen langs de Morsweg die werden gebouwd voor de Leidse negentiende eeuwse elite, van wie sommigen hun geld in de suiker op Java hadden verdiend. In de vroege twintigste eeuw werden straten vernoemd naar Afrikaners uit de Boerenoorlog.  Transvaal ademt de koloniale sfeer uit de tijd waarin de buurt ontstond. Maar de nieuwe huizenblokken gebouwd voor de arbeiders van de conservenfabriek De sleutels  representeren de sterk lokale  geschiedenis. De geproduceerde conservenblikken werden naar Nederlands Indië geëxporteerd. In Transvaal  komen op een unieke manier lokale, globale en koloniale geschiedenis samen. Sinds de fabrieken verdwenen veranderde de buurt sterk.  

Hoe kleurt geschiedenis de openbare ruimte in de wijk? Hoe ervaren de bewoners hun buurt? Wat kunnen zij vertellen over de geschiedenis van de buurt? Straatnamen verwijzen naar de koloniale geschiedenis maar wordt de koloniale geschiedenis zichtbaar uit straatnaambordjes, of is meer uitleg vereist?  

In het project  Who makes history? Authority, ownership and remembrance  of the past in a multidimensional Leiden neighbourhood, Transvaal 1860-2025 willen we de veelzijdige geschiedenis van Transvaal in kaart brengen en onderzoeken hoe het verleden herinnerd wordt. Daarbij werken we samen met buurtgenoten.

Lees alles over dit onderzoek op de speciale website over de historie van Transvaal

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.