Transvaal, de buurt die ligt ingeklemd tussen het centraal station en de Rijn, is een goudmijn voor historici. Herenhuizen langs de Morsweg die werden gebouwd voor de Leidse negentiende eeuwse elite, van wie sommigen hun geld in de suiker op Java hadden verdiend.

In de vroege twintigste eeuw werden straten vernoemd naar Afrikaners uit de Boerenoorlog.  Transvaal ademt de koloniale sfeer uit de tijd waarin de buurt ontstond. Maar de nieuwe huizenblokken gebouwd voor de arbeiders van de conservenfabriek De sleutels  representeren de sterk lokale  geschiedenis.

De geproduceerde conservenblikken werden naar Nederlands Indië geëxporteerd. In Transvaal  komen op een unieke manier lokale, globale en koloniale geschiedenis samen. Sinds de fabrieken verdwenen veranderde de buurt sterk.

Hoe kleurt geschiedenis de openbare ruimte in de wijk? Hoe ervaren de bewoners hun buurt? Wat kunnen zij vertellen over de geschiedenis van de buurt? Straatnamen verwijzen naar de koloniale geschiedenis maar wordt de koloniale geschiedenis zichtbaar uit straatnaambordjes, of is meer uitleg vereist?

In het project  Who makes history? Authority, ownership and remembrance  of the past in a multidimensional Leiden neighbourhood, Transvaal 1860-2025 willen we de veelzijdige geschiedenis van Transvaal in kaart brengen en onderzoeken hoe het verleden herinnerd wordt. Daarbij werken we samen met buurtgenoten.

• Bunkerdag 2025
  door Manu de Reus
  20 mei 2025

  Op zaterdag 24 mei 2025 van 10.00 tot 17.00 uur zijn de bunkers van Zeeland tot de Waddeneilanden samen open voor Bunkerdag. Leiden heeft een bunker, Morsweg 1b

  

  TELEFOONBUNKER Morsweg 1b

  Deze telefoonbunker is de enige Tweede Wereldoorlog bunker die nog in Leiden staat. Deze was gebouwd nabij de inmiddels gesloopte Morspoortkazerne in 1943.

  Het was een schakelpunt in het militaire telefoonnet van de bezetter. Na de oorlog zijn er slooppogingen ondernomen die nog steeds zichtbaar zijn.

  Let op: De bunker is zeer slecht toegankelijk. De oorspronkelijke hoofdingang is dichtgemetseld en de bunker kan nu alleen via de kabelruimte en een kruipvenster (de nooduitgang) worden betreden. Dit is een gat van ca. 80 cm.

  TICKETS

  Om tijdens Bunkerdag de deelnemende bunkers te bezoeken heb je een ticket nodig.

  Met je Bunkerdag-ticket heb je de hele dag toegang tot álle deelnemende locaties: ideaal om meerdere plekken te ontdekken en het verhaal van de Atlantikwall van dichtbij te beleven.

  Let op: neem zowel contant geld als je pinpas mee. Op diverse locaties kun je enkel contact betalen of juist alleen met pin.

  Bunkerdag ticket (13+) €7,50
  Kinderticket (4-12 jaar) €4,00
  Kinderen 0-3 jaar Gratis
  Veteranen krijgen op vertoon van hun vetererenpas gratis toegang

• Rob de Nijs haalde Winterswijkse Klaasje uit het prikkeldraad
  door Hans Nouwens
  17 maart 2025

  We schrijven 1964, het jaar dat Prinses Irene trouwde met Carlos Hugo van Bourbon-Parma. De Beatles hun enig optreden in ons land gaven, in de veilinghallen te Blokker. Jan Janssen wereldkampioen wielrennen werd en Van Kooten en De Bie debuteerden op de radio.

  De dan dertienjarige Klaasje is dan al helemaal idolaat van popmuziek. Met vriendjes speelt Klaasje nummers na van o.a. Peter Koelewijn en The Lords, met Rob de Nijs. Ritme Van De Regen is dan Klaasjes favoriete nummer om te spelen. Dan krijgt Klaasje te horen dat Rob De Nijs met The Lords op zullen treden in de Harmonie, in zijn eigen woonplaats Winterswijk nog wel. Er is op de avond, eind mei 1964, een Sterrenparade in de Harmonie met tal van artiesten waaronder dus zijn Rob met The Lords. Klaasje moet daar blijken, echter het thuisfront vindt dit geen goed idee gezien zijn leeftijd en de kosten, 2,50 gulden entree is een fors bedrag in die tijd. Klaasje besluit toch te gaan en sluipt het ouderlijkhuis uit richting de Harmonie.

  

  “Aan de zijkant van de Harmonie aan de Generaal Berenschotweg was een groot hek met prikkeldraad. Ik dacht, als ik daar nu overheen klim ga ik via de achteringang naar binnen. Ik klom het hek op doch toen bleef ik vast zitten in het prikkeldraad, wat ik ook deed ik kwam er niet meer uit. Toen hoorde ik plotseling een stem “he jongen wat ben je daar aan het doen?” Het was Rob De Nijs, hij stond daar naast zijn auto, een blauwe Spitfire met gaas over de koplampen, ik zie het nu nog zo voor me. Ik vertelde dat ik zo graag zijn optreden wilde zien en dat ik thuis zijn liedjes na speelde, maar dat ik geen geld voor een kaartje had. Hij haalde mij uit het prikkeldraad en vond mijn actie en verhaal zo aandoenlijk dat hij mij via de achterdeur naar binnenbracht. Ik mocht tussen de coulissen zitten. Ik had de mooiste plek die je kon bedenken, ik genoot enorm. Van Rob de Nijs en de andere bandleden kreeg ik een knipoog. Jaren later heb ik Rob de Nijs nog een brief geschreven waarin ik hem nogmaals bedankt heb voor die onvergetelijke avond” aldus de nu in het westen wonende Klaasje die dit bijzondere verhaal vertelde aan Wim Reusink uit Winterswijk.

  Hebben jullie al geraden welke Klaasje dit verhaal over gaat? Inderdaad het is onze buurman Klaas Hoekstra van De Wetstraat 4

  

Eerdere geschiedenis artikelen

1. topografische kaarten 1818-2016 19 februari 2025 by Hans Nouwens - Een verzameling uitsneden uit topografische kaarten vanaf 1818
2. Een raadsel uit 1904 16 februari 2024 by Hans Nouwens - Hoe intrigerend deze melding over de Heer J. Biesiot, wonende Pieterstraat (tegenwoordig De Wetstraat) uit…
3. over de geschiedenis van de transvaalbuurt in Leiden 16 februari 2023 by Hans Nouwens - Transvaal, de buurt die ligt ingeklemd tussen het centraal station en de Rijn, is een…
4. Werkgroep Geschiedenis van Transvaal: afsluitende bijeenkomst op 20 oktober 20 oktober 2022 by Hans Nouwens - Georganiseerd door Alicia Schrikker, bewoner De Wetstraat en universitair hoofddocent bij het Instituut voor Geschiedenis,…
5. De buurt als een bron 26 september 2022 by Hans Nouwens - Een artikel uit het Leidsch dagblad van 26 september 2022 Eén wijk, meer dan honderd…
6. Buurtbijeenkomst Geschiedenis van Transvaal – 5 juli 2022 5 juli 2022 by Hans Nouwens - De geschiedenis begint al tijdens het voorstelrondje. De meeste deelnemers zijn Leids of wonen hier…
7. Save the date: 5 juli! Samen in gesprek over onze wijkgeschiedenis 27 juni 2022 by administrator - We hebben een groot deel van jullie op 19 april bij de lezing van Jan-Bart…
8. De Boerenoorlog – een complexe geschiedenis (terugblik) 3 mei 2022 by administrator - College op dinsdag 19 april door Jan Bart Gewald, hoogleraar Geschiedenis van Afrika aan de…
9. Buurtcollege De Boerenoorlog 11 april 2022 by administrator - Door Prof. Jan-Bart Gewald, Afrika Studiecentrum Universiteit LeidenDinsdagavond 19 April van 20.00 tot 21.30 uur…
10. Historische foto: P.J. Teske en zn, Dames- en herenkapper 27 februari 2022 by administrator - Een wandeling door historisch Transvaal aan de hand van oude foto’s, vanaf de Morspoort tot…

Oudere artikelen kunt u vinden via de zoekknop in de rechterbalk.